Trump anonse akò ak Iran pou mete fen nan lagè a epi relouvri Detwa Hormuz

Prezidan Etazini Donald Trump te di dimanch Washington ak Tehran dakò sou kondisyon pou kanpe lagè a epi relouvri Detwa Hormuz, yon mezi li prezante kòm yon bourad pou ekonomi mondyal la apre plis pase twa mwa konba.

“Felisitasyon pou tout moun!” Trump te ekri sou rezo sosyal, san li pa bay okenn detay sou aranjman an. Li te ekri tou, “Bato nan lemonn, demare motè nou. Kite lwil la koule!”

Akò a pwograme pou l siyen vandredi an Swis. Otorite yo poko di konbyen tan sa ap pran anvan bato yo ka sikile lib ankò nan detwa a. Washington te deja fè konnen, pandan pasaj la ap rekòmanse fonksyone, li t ap diminye blokis li sou pò iranien yo epi assoupli sanksyon yo pou Iran kapab ekspòte plis lwil epi rebati ekonomi li ki domaje.

Pakistan se premye peyi ki te fè anons la. Apre sa, Trump te di gen yon akò ak Iran ki an plas e li te apwouve leve blokis naval Etazini sou pò iranien yo nan Detwa Hormuz.

Medya leta iranien yo te difize anons Pakistan an apre yon jounen nouvo tansyon, pandan Israel, ki te eskli nan negosyasyon yo, te frape katye sid Beirut yo e sa te ogmante laperèz pou chita pale ki te prèske fini yo pa deraye.

“Tou de pati yo deklare fen imedya ak pèmanan operasyon militè sou tout fwon, ladan yo Lebanon,” Pakistan te di. Li te ajoute medyatè yo t ap ede òganize reyinyon semèn sa a pou “mete baz pou chita pale teknik yo.”

Aranjman an prèske retabli sitiyasyon ki te egziste anvan konfli a, men sèlman apre plizyè milye moun mouri epi ak Iran ki kounye a gen nouvo levye akoz enfliyans li sou navigasyon nan detwa a. Wout sa a enpòtan anpil pou gwo volim lwil, gaz natirèl ak pwodwi tankou angrè, epi prèske fèmti li te voye gwo sekous nan ekonomi mondyal la.

Lè Etazini ak Israel te lanse lagè a nan dat 28 fevriye ak atak ki te touye lidè siprèm Iran an, Ayatollah Ali Khamenei, yo te site plizyè objektif. Tehran toujou kenbe pwogram misil li, sipò li pou gwoup ame rejyonal tankou Hezbollah nan Lebanon, ak estòk iranyòm trè anrichi li ki lye ak pwogram nikleyè li.

Pitit gason Khamenei a vin lidè siprèm depi lè sa a, byenke li poko parèt an piblik depi konfli a te kòmanse. Iran te bezwen apwobasyon li anvan li aksepte akò a.

Tehran te pouse pou nenpòt sispann tire kouvri Lebanon tou, kote Israel te pouse envazyon li pi lwen pase nenpòt lòt moman nan plis pase 25 ane pandan l ap vize Hezbollah. Iran te chèche tou jwenn aksè ak plizyè milya dola nan lajan ki bloke.

Akò k ap devlope a te rale gwo kritik nan men gouvènman Israel la ak opozan andedan Pati Repibliken Trump la. Gen kèk ki te fè konnen li pa ale pi lwen pase akò nikleyè Iran 2015 lan, yon akò Trump te retire Etazini ladan l pandan premye manda li e li kontinye rele “move.”

Apre konfli a te pete, Iran te lanse misil ak dwòn sou Israel ak plizyè eta Arab nan Gòlf la. Yon sispann tire te antre an vigè 7 avril. Lame Etazini te mete blokis la an plas 10 jou apre. Yon rankont dirèk ki ra ant Vis Prezidan JD Vance ak prezidan palman iranien Mohammad Bagher Qalibaf te fini san okenn avanse.

Pandan chita pale yo, Trump te balanse ant avètisman li te kapab detwi enfrastrikti Iran, e menm sivilizasyon li, ak lwanj pou relasyon ak Tehran, li dekri relasyon an kòm “pi pwofesyonèl” pandan administrasyon li t ap chèche yon fason pou sòti nan lagè a anvan eleksyon mi-manda Etazini yo pita ane sa a.

Lidèchip Iran an, ki t ap jere presyon entèn nan men liy di yo pandan l ap eseye ranplase plizyè gwo responsab ki te mouri nan lagè a, te repete siyal mefyans anvè negosyasyon yo apre premye wonn yo ane pase ak kòmansman ane sa a te swiv pa frap Etazini ak Israel.

Tehran ensiste li te vle akò imedya a trete fen lagè a, pandan chita pale sou pwogram nikleyè li, ki se prensipal dezakò a, ta rete pou yon etap pita.

Dapre International Atomic Energy Agency, Iran gen 440.9 kilogram, oswa 972 liv, iranyòm anrichi ak 60 pousan pite. Sa se yon ti pa teknik tou kout pou rive nan nivo 90 pousan yo konsidere kòm kalite zam.

Iran toujou di travay nikleyè li se pou rezon pasifik. Li pa dakò piblikman pou remèt iranyòm anrichi a, yo kwè ki antere anba twa enstalasyon nikleyè atak Etazini te domaje grav ane pase.

Nan kèk moman, Washington te pouse pou yo retire iranyòm anrichi a nan Iran anba nenpòt règleman. Russia te ofri pou resevwa li. Trump te di tou lòt fwa li te vle yo detwi iranyòm nan.